Fobi Terapisi: Uçak, Yükseklik ve Kapalı Alan Korkusu

Psk. Görkem Anıl Kılboz · 7 Kasım 2026 · 3 dk okuma · Kaygı ve Duygu Durumu

Fobi Terapisi: Uçak, Yükseklik ve Kapalı Alan Korkusu – İstanbul Bahçelievler Psikolog

Yurt dışındaki bir düğüne gitmek yerine bahane bulmak, onuncu kattaki toplantıya merdivenle çıkmak, köprüden geçmemek için yolu uzatmak... Fobiler çoğu zaman sessizce hayatın sınırlarını belirler. Kişi korkusunun abartılı olduğunu bilir ama yine de kaçınır. Bu yazıda en sık görülen fobileri, nasıl oluştuklarını ve bir psikolog eşliğinde yürütülen fobi terapisinin aşamalarını ele alıyoruz.

Fobi Nedir?

Fobi, belirli bir nesne ya da duruma karşı duyulan, gerçek tehlikeyle orantısız olan yoğun ve kalıcı korkudur. Korkulan şeyle karşılaşmak, hatta onu düşünmek bile çarpıntı, terleme, titreme ve kaçma isteği yaratabilir.

En Sık Görülen Fobiler

  • Uçak korkusu (aerofobi): Türbülans, kapıların kapanması ya da kontrolün başkasında olması düşüncesiyle tetiklenir.
  • Yükseklik korkusu (akrofobi): Balkon, yüksek kat, köprü ya da merdiven boşluklarında yoğun baş dönmesi ve düşme korkusu.
  • Kapalı alan korkusu (klostrofobi): Asansör, MR cihazı, kalabalık toplu taşıma ya da penceresiz odalarda sıkışma hissi.
  • Hayvan fobileri: Köpek, kedi, böcek ya da kuş gibi hayvanlara karşı yoğun korku.
  • Kan, iğne ve yara fobisi: Bazen bayılmayla sonuçlanabilen, tıbbi işlemlerden kaçınmaya yol açan korku.

Fobiler Nasıl Oluşur?

Fobiler bazen korkutucu bir deneyimin ardından ortaya çıkar: çocukken bir köpeğin saldırısına uğramak ya da asansörde mahsur kalmak gibi. Bazen ise bir yakının korkusunu gözlemleyerek öğrenilir. Bazı fobilerin ise belirgin bir başlangıcı yoktur. Nasıl başladığından bağımsız olarak fobileri sürdüren temel mekanizma kaçınmadır. Korkulan durumdan her kaçındığımızda beyin "İyi ki kaçtım, tehlikeliydi" sonucunu çıkarır ve korku güçlenir.

Fobi Terapisi Nasıl İlerler?

1. Korku Basamaklarını Oluşturmak

İlk adımda, korkulan durumla ilgili en az kaygı verenden en çok kaygı verene doğru bir liste hazırlanır. Örneğin uçak korkusu için: uçak fotoğraflarına bakmak, kalkış videosu izlemek, havalimanına gitmek, kısa bir iç hat uçuşu yapmak.

2. Kademeli Yüzleşme

Bilişsel Davranışçı Terapi'nin temel tekniklerinden olan kademeli maruz bırakmada, listenin en kolay basamağından başlanır. Kaygı azalana kadar o basamakta kalınır, sonra bir üst basamağa geçilir. Bu süreçte kişi kaygının zirveye çıkıp kendiliğinden azaldığını deneyimler.

3. Düşüncelerle Çalışmak

"Türbülans uçağın düşeceği anlamına gelir" ya da "Asansörde kalırsam havasız kalırım" gibi düşünceler gerçek bilgilerle karşılaştırılır. Doğru bilgi, korkunun yoğunluğunu azaltmada önemli bir rol oynar.

4. Gerektiğinde EMDR

Fobi belirgin bir travmatik deneyimle başladıysa, uygun durumlarda EMDR yönteminden de yararlanılabilir.

Terapide Güvenlik ve Hız

Fobi terapisinde danışan hiçbir zaman hazır olmadığı bir adıma zorlanmaz. Her basamak birlikte planlanır ve danışanın onayıyla atılır. Amaç kişiyi korkutmak değil, korkusunun onu yönetmesine izin vermeyecek becerileri kazanmasını sağlamaktır.

Çocuklarda Fobiler

Çocuklukta karanlık, hayvanlar ya da yabancılar gibi şeylere karşı korkular gelişimin doğal bir parçasıdır ve çoğu zamanla kendiliğinden azalır. Ancak korku yaşla birlikte azalmıyor, çocuğun okula gitmesini, arkadaşlarıyla oynamasını ya da aile hayatını belirgin şekilde etkiliyorsa destek almak gerekebilir. Ebeveynlerin bu süreçte çocuğun korkusunu küçümsememesi ("Bundan mı korkuyorsun?") ama korkulan şeyden tamamen kaçınmasına da izin vermemesi önemlidir. Çocukla birlikte küçük ve oyunlaştırılmış adımlar atmak, korkunun büyümesini önlemeye yardımcı olur.

Fobiler İş ve Sosyal Hayatı Nasıl Etkiler?

Fobiler çoğu zaman sanıldığından daha fazla alanı etkiler. Uçak korkusu nedeniyle iş seyahatlerine gidemeyen, terfi fırsatlarını kaçıran ya da yurt dışındaki yakınlarını yıllardır ziyaret edemeyen pek çok kişi vardır. Asansör korkusu nedeniyle yüksek katlardaki işyerlerine başvurmaktan vazgeçmek ya da klostrofobi yüzünden gerekli bir MR çekimini ertelemek de sık karşılaşılan durumlardır. Bu kayıplar zamanla kişide utanç ve çaresizlik duygusu yaratabilir. Fobi terapisinin hedefi yalnızca korkuyu azaltmak değil, kişinin bu kaybettiği alanları geri kazanmasını sağlamaktır.

Kendi Başınıza Yapabilecekleriniz

  • Kaçınma davranışlarınızı bir kâğıda yazın; farkında olmak ilk adımdır.
  • Korkunuzla ilgili doğru bilgi edinin; örneğin uçuş güvenliği istatistiklerini inceleyin.
  • Nefes egzersizlerini sakin anlarda düzenli olarak çalışın.

Sonuç

Fobiler en iyi sonuç alınan psikolojik sorunlar arasındadır. Birçok kişi yıllardır taşıdığı bir korkunun, doğru planlanmış birkaç aylık bir çalışmayla belirgin şekilde azalabildiğini görünce şaşırır. Önemli olan, korkunun hayatınızı ne kadar kısıtladığını dürüstçe değerlendirmek ve ilk adımı atmaya karar vermektir. Bahçelievler'deki ofiste ya da online olarak başlayabileceğiniz süreç için 15 dakikalık ücretsiz ön görüşmede korkunuzu kısaca anlatabilirsiniz.

15 Dakikalık Ücretsiz Ön Görüşme

Bahçelievler'deki ofiste yüz yüze ya da online görüşme için önce kısa bir ön görüşme yapılır.

Sık Sorulan Sorular

Fobiyle yaşamaya devam etmek zararlı mı?

Fobi hayatınızı kısıtlamıyorsa sorun olmayabilir. Ancak tatil, iş ya da sosyal hayat korku yüzünden şekilleniyorsa destek almak hayat kalitesini artırır.

Fobi terapisinde korktuğum şeyle hemen yüzleşmem mi gerekiyor?

Hayır. Yüzleşme küçük ve kontrollü adımlarla, sizin onayınız ve hızınızla planlanır.

GK
Psk. Görkem Anıl Kılboz

İstanbul Kültür Üniversitesi Psikoloji mezunu. Bahçelievler'de ve online olarak yetişkin, ergen, çift ve aile alanlarında çalışıyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavinin yerine geçmez. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.

İlgili Yazılar

📞 Ara Randevu Talebi