Psikolog mu, Psikiyatrist mi? Kime Gitmeliyim?
Ruh sağlığıyla ilgili destek almaya karar verdiğinizde karşınıza çıkan ilk sorulardan biri genellikle şudur: "Psikoloğa mı gitmeliyim, psikiyatriste mi?" Bu iki meslek birbirine sıkça karıştırılır; oysa eğitimleri, çalışma biçimleri ve yetki alanları farklıdır. Bu yazıda psikolog ile psikiyatrist arasındaki farkları ve hangi durumda hangisine başvurmanın uygun olduğunu Bahçelievler psikolog Görkem Anıl Kılboz'un bakış açısıyla anlatıyoruz.
Psikolog Kimdir?
Psikolog, üniversitelerin psikoloji bölümünden mezun olmuş kişidir. Psikologlar insan davranışı, düşünce, duygu ve ilişkiler üzerine eğitim alır. Klinik alanda çalışan psikologlar, görüşme temelli psikolojik destek ve psikoterapi yöntemleriyle çalışır. Psikologlar ilaç yazmaz.
Klinik psikoloji alanında yüksek lisans yapan kişiler "klinik psikolog" ya da "uzman klinik psikolog" unvanlarını kullanabilir. Psikologların aldığı terapi eğitimleri (Bilişsel Davranışçı Terapi, EMDR, şema terapi gibi) de çalışma alanlarını belirler.
Psikiyatrist Kimdir?
Psikiyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra psikiyatri alanında uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir. Psikiyatristler ruhsal bozuklukların tanısını koyar, gerektiğinde ilaç tedavisi düzenler ve tıbbi tetkikler isteyebilir. Bazı psikiyatristler psikoterapi de uygular.
Temel Farklar
- Eğitim: Psikolog psikoloji bölümü mezunudur; psikiyatrist tıp doktorudur ve psikiyatri uzmanlığı yapmıştır.
- İlaç: Psikiyatrist ilaç yazabilir; psikolog yazamaz.
- Yöntem: Psikolog görüşme temelli terapi yöntemleriyle çalışır; psikiyatrist tanı, ilaç tedavisi ve gerektiğinde terapi ile çalışır.
- Seans yapısı: Psikoterapi seansları genellikle düzenli ve daha uzun görüşmelerdir; psikiyatri muayeneleri ise çoğu zaman daha kısa ve tedavi takibine odaklıdır.
Hangi Durumda Kime Başvurmalı?
Psikoloğa Başvurabileceğiniz Durumlar
- Stres, kaygı ve gündelik hayatın zorluklarıyla baş etmekte zorlanmak
- İlişki, evlilik ve aile sorunları
- Özgüven ve kişisel gelişim konuları
- Yas ve kayıp süreçleri
- Hafif ve orta düzeyde kaygı ya da depresif belirtiler
- Ergenlik dönemi zorlukları
- Duygusal açlık ve davranış değişimi
Psikiyatriste Başvurmanın Önemli Olduğu Durumlar
- Kendine zarar verme ya da intihar düşünceleri
- Günlük işlevleri ciddi şekilde bozan ağır depresyon
- Gerçeklikten kopma, sesler duyma ya da başkalarının görmediği şeyleri görme
- Aşırı taşkınlık, uykusuzluk ve dürtüsellik dönemleri
- Madde ve alkol yoksunluğu
- Uzun süredir devam eden ve terapiyle yeterince iyileşmeyen belirtiler
Acil bir durumda, örneğin kendinize ya da bir başkasına zarar verme riski varsa, beklemeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
İki Uzmanın İş Birliği
Birçok durumda en iyi sonuç, psikolog ve psikiyatristin birlikte çalışmasıyla elde edilir. Örneğin orta ya da ağır depresyonda psikiyatrist ilaç tedavisini düzenlerken, psikolog terapi seanslarıyla kişinin düşünce kalıpları, ilişkileri ve günlük hayatı üzerinde çalışır. Psikolog Görkem Anıl Kılboz, gerekli gördüğü durumlarda danışanlarını psikiyatri değerlendirmesine yönlendirir ve süreci iş birliği içinde yürütür.
"Psikiyatriste Gitmek" Hakkındaki Çekinceler
Bazı kişiler psikiyatriste gitmekten, ilaç kullanmaktan ya da "kayda geçmekten" çekinir. Bu çekinceler anlaşılırdır; ancak gerekli bir tedavinin ertelenmesi, belirtilerin ağırlaşmasına yol açabilir. İlaç kullanıp kullanmama kararı her zaman hekiminizle birlikte, faydalar ve olası yan etkiler konuşularak verilir. Psikiyatrik ilaçların bir kısmının etkisi birkaç hafta içinde ortaya çıkar ve hekim kontrolü olmadan bırakılmamalıdır. Aklınızdaki soruları psikiyatristinize açıkça sormak, tedavi sürecine daha güvenle başlamanızı sağlar.
Örnek Durumlar
Mert (örnek isim), iş değişikliğinin ardından aylardır uykusuz ve gergin olduğunu, sürekli endişelendiğini anlatıyor. Günlük işlerini yapabiliyor ama yorgun düşüyor. Bu durumda bir psikologla başlamak uygun bir ilk adımdır; belirtiler ağırlaşırsa psikiyatri değerlendirmesi de planlanabilir.
Selin (örnek isim) ise birkaç haftadır yataktan neredeyse hiç çıkamadığını, yemek yiyemediğini ve yaşamaya devam etmek istemediğini düşündüğünü söylüyor. Bu tablo acil bir psikiyatri değerlendirmesi gerektirir; terapi bu değerlendirmeye ek olarak sürece dahil edilir.
Psikolojik Danışman ve Diğer Unvanlar
Psikoloji alanında psikolog ve psikiyatrist dışında psikolojik danışman, aile danışmanı gibi unvanlarla da karşılaşabilirsiniz. Psikolojik danışmanlar genellikle psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümü mezunudur. Hangi unvanla çalışırsa çalışsın, uzmanın eğitimini ve aldığı terapi eğitimlerini sormak en doğal hakkınızdır. Şeffaf ve açık bilgilendirme, güvenilir bir sürecin ilk adımıdır.
Emin Değilseniz
Hangi uzmana başvuracağınızdan emin değilseniz, 15 dakikalık ücretsiz ön görüşmede durumunuzu kısaca anlatabilirsiniz. Gerekirse sizi psikiyatri değerlendirmesine de yönlendirebiliriz. Bahçelievler'deki ofiste yüz yüze ya da online görüşme seçenekleri mevcuttur.
15 Dakikalık Ücretsiz Ön Görüşme
Bahçelievler'deki ofiste yüz yüze ya da online görüşme için önce kısa bir ön görüşme yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Psikolog ilaç yazabilir mi?
Hayır. İlaç yazma ve düzenleme yetkisi yalnızca hekimlere, bu alanda psikiyatristlere aittir.
Hem psikologla hem psikiyatristle çalışabilir miyim?
Evet. Birçok durumda psikoterapi ve ilaç tedavisi birlikte yürütülür; iki uzmanın iş birliği süreci güçlendirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavinin yerine geçmez. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.


