Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir, Kimlere Uygundur?

Psk. Görkem Anıl Kılboz · 7 Kasım 2026 · 3 dk okuma · Terapi Yöntemleri

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Nedir, Kimlere Uygundur? – İstanbul Bahçelievler Psikolog

Aynı olayı yaşayan iki kişi neden birbirinden çok farklı tepkiler verir? Bir arkadaşınız mesajınıza saatlerce yanıt vermediğinde biriniz "Kesin bana kızgın" diye düşünüp kaygılanırken, diğeri "Muhtemelen meşguldür" diyerek gününe devam eder. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), işte bu farkın üzerine kurulu bir terapi yaklaşımıdır. Bu yazıda BDT'nin ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve bir psikolog eşliğinde BDT seanslarının nasıl ilerlediğini anlatıyoruz.

BDT'nin Temel Fikri

BDT'ye göre bizi etkileyen şey yalnızca olayların kendisi değil, o olayları nasıl yorumladığımızdır. Düşünceler, duygular, bedensel tepkiler ve davranışlar birbirine bağlıdır ve birbirini etkiler. Bu döngüdeki bir halkayı değiştirmek, diğerlerini de değiştirebilir.

Örneğin bir sunumdan önce "Rezil olacağım" diye düşünen bir kişi kaygı hisseder, kalbi hızlanır, elleri titrer ve sunumdan kaçınmak ister. Kaçınma kısa vadede rahatlatır ama "Ben sunum yapamam" inancını güçlendirir. BDT, bu döngüyü fark etmeye ve değiştirmeye yardımcı olur.

Otomatik Düşünceler

Gün boyunca zihnimizde çok hızlı ve çoğu zaman fark etmeden geçen düşüncelere otomatik düşünceler denir. Bu düşünceler bazen gerçekçi olmayan, abartılı ya da tek yönlü olabilir. BDT'de sık karşılaşılan düşünce hatalarından bazıları şunlardır:

  • Felaketleştirme: "Bu iş olmazsa hayatım mahvolur."
  • Zihin okuma: "Kesin beni sıkıcı buldu."
  • Ya hep ya hiç düşüncesi: "Mükemmel olmazsa başarısızım."
  • Aşırı genelleme: "Hep benim başıma gelir."
  • Olumluyu yok sayma: "O iyi geçti ama şanstı."
  • -meli, -malı düşünceleri: "Asla hata yapmamalıyım."

BDT Seanslarında Neler Yapılır?

Yapılandırılmış Seanslar

BDT seansları genellikle belirli bir yapıda ilerler: bir önceki haftanın değerlendirilmesi, seansın gündeminin belirlenmesi, gündemdeki konu üzerinde çalışılması ve seans arası uygulamaların planlanması.

Düşünce Kayıtları

Danışan, zorlayıcı anlarda yaşadığı durumu, düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını not eder. Bu kayıtlar seansta birlikte incelenir ve düşüncelerin kanıtları sorgulanır: "Bu düşünceyi destekleyen kanıt ne? Desteklemeyen kanıt ne? Bir arkadaşım aynı durumda olsa ona ne derdim?"

Davranışsal Deneyler

Düşüncelerin gerçekliği, küçük deneylerle test edilir. Örneğin "Toplantıda fikir söylersem herkes güler" düşüncesine sahip biri, küçük bir fikirle başlayarak gerçekte ne olduğunu gözlemler.

Kademeli Yüzleşme

Kaygı ve fobilerde, kaçınılan durumlarla küçük adımlarla ve kontrollü bir şekilde yüzleşilir.

Beceri Geliştirme

Problem çözme, gevşeme teknikleri, iletişim becerileri ve duygu düzenleme gibi beceriler öğrenilir ve günlük hayatta uygulanır.

BDT Hangi Konularda Kullanılır?

BDT, araştırmalarla etkinliği en çok desteklenen terapi yaklaşımlarından biridir. Özellikle şu konularda sık kullanılır:

  • Anksiyete ve yaygın kaygı
  • Panik atak ve agorafobi
  • Depresyon
  • Obsesif kompulsif bozukluk
  • Fobiler ve sosyal kaygı
  • Duygusal yeme ve yeme davranışı sorunları
  • Uyku sorunları
  • Öfke kontrolü
  • Tükenmişlik ve stres yönetimi

BDT'den En İyi Şekilde Yararlanmak

BDT aktif katılım gerektiren bir terapidir. Seans aralarında yapılan uygulamalar, değişimin günlük hayata taşınmasını sağlar. Bu uygulamalar okul ödevi gibi değil, kişinin kendi hayatında deneyerek öğrenmesi için tasarlanmış küçük adımlardır.

BDT ve Diğer Yaklaşımlar

Psikolog Görkem Anıl Kılboz, BDT'yi temel yaklaşımlarından biri olarak kullanır; ancak bütüncül bir bakış açısıyla gerektiğinde psikodinamik terapi, logoterapi, şema terapi ve ACT gibi yaklaşımlarla birlikte uygular. Böylece hem bugünkü belirtilerle hem de bu belirtilerin kökenleriyle çalışmak mümkün olur.

Örnek Bir BDT Çalışması

Ayşe Hanım (örnek isim), iş yerinde yöneticisi her "Bir dakika gelir misin?" dediğinde yoğun kaygı yaşadığını anlatıyor. Düşünce kaydında, bu anlarda zihninden "Kesin bir hata yaptım, beni azarlayacak" düşüncesinin geçtiği ortaya çıkıyor. Seansta bu düşüncenin kanıtları birlikte inceleniyor: Son altı ayda yöneticisi onu kaç kez çağırdı, bunların kaçında gerçekten bir eleştiri vardı? Yanıt, çağrıların büyük çoğunluğunun sıradan iş konuları olduğunu gösteriyor. Ayşe Hanım bir sonraki çağrıda "Muhtemelen rutin bir konu, eleştiri olsa bile düzeltebilirim" düşüncesini deniyor ve kaygısının belirgin şekilde azaldığını fark ediyor. Bu örnek, BDT'nin günlük hayattaki küçük ama etkili değişimleri nasıl hedeflediğini gösteriyor.

BDT Hakkında Yanlış Bilinenler

BDT bazen "olumlu düşün" yaklaşımıyla karıştırılır. Oysa BDT'nin amacı olumsuz düşünceleri zorla olumlu düşüncelerle değiştirmek değil, onları daha gerçekçi ve dengeli hale getirmektir. "Her şey çok güzel olacak" yerine "Bu zor bir durum ama daha önce benzer zorlukların üstesinden geldim" gibi bir düşünce, BDT'nin hedeflediği dengeye daha yakındır.

Başlamak İçin

Bahçelievler'deki ofiste ya da online olarak BDT temelli çalışmalar için 15 dakikalık ücretsiz ön görüşmeyle başlayabilirsiniz.

15 Dakikalık Ücretsiz Ön Görüşme

Bahçelievler'deki ofiste yüz yüze ya da online görüşme için önce kısa bir ön görüşme yapılır.

Sık Sorulan Sorular

BDT kaç seans sürer?

BDT genellikle yapılandırılmış ve görece kısa süreli bir terapidir; ancak süre konuya ve kişiye göre değişir ve süreç düzenli olarak değerlendirilir.

BDT'de geçmiş hiç konuşulmaz mı?

Konuşulur. BDT ağırlıklı olarak bugüne odaklansa da, bugünkü düşünce kalıplarının nasıl oluştuğunu anlamak için geçmiş yaşantılara da bakılır.

GK
Psk. Görkem Anıl Kılboz

İstanbul Kültür Üniversitesi Psikoloji mezunu. Bahçelievler'de ve online olarak yetişkin, ergen, çift ve aile alanlarında çalışıyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavinin yerine geçmez. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.

İlgili Yazılar

📞 Ara Randevu Talebi